डॉ. सुमित्र मंगेश कत्रे – Dr. Sumitra Mangesh Katre

            डॉ. सुमित्र मंगेश कत्रे हांचो जल्म कर्नाटकांतल्या कारवार जिल्ल्यांत होन्नावर गांवांत 11 एप्रील 1906 दिसा जालो. तांणी मुळावें शिक्षण कारवारांत घेतलें, उपरांत मंगळूरच्या सरकारी म्हाविद्यालयांत तांचें म्हाविद्यालयीन शिक्षण जालें. 1930 वर्सा तांणी एम. ए. ची पदवी मेळयली. उपरांत लंडन (स्कूल ऑफ ओरिएण्टल एण्ड आफ्रिकन स्टडीज), बॉन (जर्मनी) आनी मद्रास (चेन्नय) ह्या विद्यापिठांनी भासशास्त्राचो खास अभ्यास केलो. लंडन विद्यापिठाची पीएच.डी. पदवी घेतले उपरांत ते भारतांत परत आयले.

            1933-34 ह्या काळांत पुण्यांत वाडिया कॉलेज, 1937-39 ह्या काळांत सर परशुराम भाऊ कॉलेज, 1939-41 ह्या काळांत डॅक्कन कॉलेज ह्या म्हाविद्यालयांनी तांणी अध्यापनाचें काम केलां. उपरांत डॅक्कन म्हाविद्यालयांतच पदव्युत्तर अभ्यास आनी संशोधन विभागांत मार्गदर्शक आनी संशोधक म्हणून ते वावुरले.

            ते नामनेचे भाशाशास्त्री. भारतांत आधुनीक भाशाशास्त्राची बुन्याद तांणी घातली. संस्कृत, प्राकृत, कोंकणी, इंडो-यूरोपियन फिलोलॉजी हे तांच्या अभ्यासाचे खास विशय.

            संस्कृत भाशेचो महाकोश निर्माण करपाची इतिहासीक येवजण तांचीच आशिल्ली आनी ते ह्या कोश प्रकल्पाचे मुखेल संपादक आशिल्ले. 1954-60 ह्या काळांत तांणी डॅक्कन म्हाविद्यालयांत रॉकफेलर प्रतिश्ठानाच्या अर्थीक आदारान चलपी भाशाभ्यास प्रकल्प चलयलो. तांच्या ह्या प्रकल्पा वरवीं भारतांत आधुनीक भाशाशास्त्राच्या वावराक गती मेळ्ळी. भाशाशास्त्र प्रगत अध्ययन केंद्राचे संचालक म्हणून तांणी 1963-69 मेरेन काम केलें. ‘न्यू इंडियन एटिक्वेरी’ हे पत्रिकेचे ते संपादक आशिल्ले. ‘लिंग्विस्टीक सोसायटी ऑफ इंडिया’ हे संस्थेचे ते कांय काळ कोशाध्यक्ष आशिल्ले. ते भायर, अशे तरेच्या आनिकूय जायत्या संस्थां कडेन तांचो सहभाग आशिल्लो.

            1957 वर्सा मुंबयंत जाल्ल्या सव्या अखिल भारतीय कोंकणी अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष आशिल्ले.

            तांणी खास व्याख्यानमालांनी व्याख्यानां दिलीं. तशेंच भाशाशास्त्र संबंदी देश-विदेशांत आयोजीत परिसंवादांनी वांटो घेतलो. 100 परस अदीक सोद निबंद, परिक्षणां, व्युत्पत्तिस्फुटां लेखन तांणी केलां. तांचीं जायतीं पुस्तकां प्रकाशीत जाल्यांत. तातूंतलीं म्हत्वाचीं पुस्तकां अशीं आसात- इंट्रोडक्शन टू इंडियन टॅक्स्च्युवल क्रिटिसिझम (1941), फॉर्मेशन ऑफ कोंकणी (1942), सम प्रॉब्लेम्स ऑफ हिस्टॉरीक लिंग्विस्टिक्स इन इंडो आर्यन (1944), टू लॅक्चर्स ऑफ लिंग्विस्टिक्स (1959), इंट्रोडक्शन टू मॉडर्न इंडियन लिंग्विस्टिक्स (1961), पाणिनियन स्टडीज (1967-69, चार भाग).

            डॉ. कत्रे हे साबार भाशाशास्त्रीय संस्थांचे पदाधिकारी आशिल्ले. तातूंत ब्रिटनच्या रॉयल एशियॅटीक सोसायटी, फिलॉलॉजिकल सोसायटी, पॅरीसच्या सोसायटी दे लिंग्विस्टिक, लिंग्विस्टिक सोसायटी ऑफ अमेरिका, अमेरिकन ओरिएण्टल सोसायटी, लिंग्विस्टिक सोसायटी ऑफ इंडिया ह्या नामनेच्या संस्थांचो आसपाव आसा.

            ते 1998 वर्सा ह्या संवसाराक अंतरले.